Praktische voedingstips bij ongewenste gewichtstoename

Wat kan gewichtstoename veroorzaken?

• Chemotherapie
• Hormoontherapie bij bijvoorbeeld borstkanker of prostaatkanker
• De (vervroegde) overgang bij vrouwen
• Daling van testosteron bij mannen
• Minder lichaamsbeweging
• Meer calorieën eten dan je verbruikt
• Het vasthouden van vocht (bijvoorbeeld door medicatie)
• Medicijnen die gewichtstoename veroorzaken. Dit zijn bijvoorbeeld prednison of dexamethason, die zorgen voor een toename van de eetlust.

Het kan ook zijn dat je al voor de behandeling last had van overgewicht en dat dit is toegenomen tijdens de behandeling. Bespreek met een (oncologie)diëtist hoe je verdere gewichtstoename kan beperken, en of afvallen in jouw situatie verstandig is.

Afvallen tijdens de behandeling

Afvallen tijdens kanker en de behandeling is ingewikkeld en wordt meestal niet aangeraden. Dit komt omdat het tijdens de behandeling belangrijk is om extra eiwit en voldoende calorieën binnen te krijgen. Je hebt meer eiwitten dan normaal nodig voor herstel en om je spieren te behouden. Zo blijf je zo fit mogelijk.

Als je minder calorieen gaat eten en gaat afvallen leidt dit ook tot verlies van spiermassa. Dit wil je liever niet en is niet gunstig.

Verantwoord afvallen tijdens de behandeling met minder calorieen en extra eiwit is uitdagend. Om spieren zoveel mogelijk te sparen heb je begeleiding van een (oncologie)diëtist nodig voor een dieetadvies afgestemd op jouw situatie.

Daarnaast is het nodig om genoeg te bewegen. Om te weten hoe je dit aanpakt is een beweegadvies van een fysiotherapeut waardevol.

Voedingstips bij ongewenste gewichtstoename

• Eet producten met veel eiwitten. Ook dit zorgt ervoor dat je langer vol zit, zodat je minder snel weer trek hebt. Daarnaast helpt het eten van eiwitrijke producten om spiermassa te behouden en vooral vetmassa te verliezen wanneer je afvalt. Producten met veel eiwitten zijn bijvoorbeeld kip, vis, peulvruchten en melkproducten.
• Eet voldoende groente, fruit, peulvruchten en volkorenproducten. Door de voedingsvezels in deze producten heb je langer een vol gevoel en heb je minder snel trek in tussendoortjes. De aanbevolen hoeveelheden vind je terug op de website van het Voedingscentrum.
• Kies voor magere of halfvolle producten. Bijvoorbeeld magere of halfvolle (koffie)melk en magere of halfvolle yoghurt. Deze varianten bevatten minder vet en daardoor minder calorieën. Kies bij zuivelvervangers voor de varianten zonder toegevoegde suikers en voldoende eiwitten.
• Drink bij voorkeur water, koffie en thee zonder suiker en eventueel light frisdrank of light limonade. Vruchtensappen en smoothies worden afgeraden. Ze bevatten veel fruitsuikers en soms ook toegevoegde suikers.
• Verdeel de maaltijden over de dag en eet niet te grote porties.
• Schep eenmaal een portie eten op in de keuken. Door in de keuken op te scheppen en niet aan tafel, is de verleiding kleiner om nog een keer op te scheppen.
• Ga aan tafel zitten als je eet, neem er de tijd voor en eet niet te snel. Zo voel je beter of je vol zit en zul je minder snel te veel eten.
• Beweeg iedere week minstens 150 minuten en probeer hiervan 2 keer per week bot- en spierversterkende oefeningen te doen. Voor de 150 minuten tellen ook dagelijkse activiteiten als wandelen, fietsen, zwemmen en huishoudelijke taken als stofzuigen en tuinieren. Spier- en botversterkende oefeningen zijn bijvoorbeeld krachttraining, oefeningen met lichaamsgewicht zoals squats en lunges of hardlopen.
• Je kunt zelf bijhouden hoeveel calorieën je eet en drinkt met de Eetmeter van het Voedingscentrum.

Hulp van een diëtist en/of fysiotherapeut

Het zelf aanpassen van je eet- en beweegpatroon is bij de behandeling van kanker ingewikkeld. Het is niet altijd voldoende en dit kan frustrerend zijn. Besef wel dat het goed is dat je eraan werkt.

Maar je hoeft het niet alleen te doen. Hulp van een oncologiediëtist om verdere gewichtstoename zo veel mogelijk te voorkomen of te beperken is beschikbaar is. Je arts kan je doorverwijzen, maar je kunt ook zelf een afspraak maken met een diëtist bij je in de buurt.

Op de website Verwijsgids kanker kun je een oncologiediëtist bij je in de buurt vinden. Daarnaast kun je contact zoeken met een oncologiefysiotherapeut die je kan helpen met bewegen. Hiervoor heb je een verwijzing nodig van je (huis)arts.

---

Een samenwerking tussen