In de laatste levensfase gaat iemand vaak steeds minder eten en drinken. Als naaste kan dat heel moeilijk zijn. Misschien maak je je zorgen of wil je graag iets doen om te helpen. Eten en drinken geven is voor veel mensen ook een manier om liefde en zorg te tonen.
Toch heeft het lichaam in de laatste weken van het leven steeds minder voeding nodig. Dat hoort bij het natuurlijke stervensproces. In dit artikel lees je wat je als naaste kunt doen en hoe je iemand zo comfortabel mogelijk kunt ondersteunen.
Ben je zelf in de laatste levensfase?
Lees dan de pagina: Eten en drinken in de laatste levensfase bij kanker.
In de laatste weken van het leven is het normaal dat iemand steeds minder eet en drinkt. Het lichaam gaat steeds minder goed werken en heeft daardoor ook minder behoefte aan voeding.
Dat betekent dat je dierbare in deze fase zich niet meer hoeft te houden aan de gewone voedingsadviezen. Ook medische voeding, zoals drinkvoeding of sondevoeding, kan op een bepaald moment niet meer helpen en soms juist klachten geven. Eerder gestarte medische voeding kan daarom worden verminderd of gestopt.
Dat kan voor jou als naaste moeilijk zijn om te zien. Het kan voelen alsof iemand door niet te eten verder achteruitgaat. Maar het minder eten en drinken hoort juist bij het stervensproces,
Nee, niet als de persoon niet meer wil of kan eten.
Misschien heeft je dierbare nog trek in iets of geniet diegene nog van een paar hapjes. Dan kun je natuurlijk iets aanbieden wat je dierbare lekker vindt. Maar verwacht niet dat alles wordt opgegeten. Soms is één hapje genoeg en soms verandert de trek van het ene moment op het andere.
Probeer te vragen wat de persoon zelf wil:
Ga niet in discussie als iemand niet meer wil eten. Probeer de wensen van je dierbare te respecteren, ook als dat voor jou moeilijk is.
Druk om toch te moeten eten of drinken kan zwaar zijn. Het kan juist rust geven als die druk wegvalt.
In de laatste levensfase neemt vaak ook de behoefte aan drinken af. Soms heeft je dierbare nog wel dorst of voelt de mond droog aan.
Je kunt helpen om de mond vochtig en prettig te houden. Wat kan helpen:
Op een bepaald moment lukt eten en drinken vaak helemaal niet meer. Voor de persoon die stervende is, lijkt dat vaak minder moeilijk te zijn dan voor de mensen eromheen.
Voor jou kan dit juist heel confronterend zijn. Misschien voelt het alsof je iets zou moeten doen of alsof stoppen met voeding een beslissing is die jij moet nemen.
Praat met de huisarts, verpleegkundige of diëtist als je hierover vragen of zorgen hebt. Zij kunnen uitleggen wat er gebeurt en waarom eten of medische voeding op een bepaald moment niet meer helpt.
Als eten geven niet meer helpt, betekent dat niet dat je niets meer kunt doen.
Juist andere vormen van aandacht kunnen heel waardevol zijn. Bijvoorbeeld:
Soms is er gewoon zijn het belangrijkste wat je kunt doen.
Het kan veel met je doen als iemand van wie je houdt steeds minder eet, vermagert en achteruitgaat.
Je kunt bijvoorbeeld verdriet, schuldgevoel of machteloosheid voelen. Misschien denk je: Doe ik wel genoeg? Had ik toch moeten proberen om iets te laten eten?
Dat zijn begrijpelijke gevoelens. Eten is sterk verbonden met zorgen voor iemand. Vanaf jonge leeftijd leren we bovendien dat goed eten nodig is om gezond en sterk te worden. In de laatste levensfase verandert dat. Wat eerder hielp, hoeft nu niet meer te helpen.
Praat als dat kan met je dierbare over wat diegene wil. Ook met andere familieleden kan het helpen om hierover afspraken te maken. Zo voorkom je dat de één eten blijft aanbieden terwijl de ander juist probeert de druk rond eten weg te nemen.
Kom je er samen niet uit? Vraag dan hulp aan een huisarts, verpleegkundige of diëtist.
Een stervensproces meemaken kan lichamelijk en emotioneel veel van je vragen. Probeer daarom ook voor jezelf te blijven zorgen:
Je hoeft dit niet allemaal alleen te dragen.
Heb je vragen over eten en drinken in deze fase, of merk je dat jij of je dierbare ondersteuning nodig heeft? Bespreek dit met een zorgverlener.
Je kunt bijvoorbeeld terecht bij een:
Vraag op tijd om hulp als de zorg thuis zwaar wordt of als je merkt dat jij of andere naasten het moeilijk krijgen.
Via Over Palliatieve zorg vind je meer informatie over de stervensfase en ondersteuning voor naasten.
