Een nieuwe studie heeft vijf eiwitten in het bloed gevonden die mogelijk duidelijk kunnen maken waarom mensen die van nature ‘ochtendmensen’ zijn, een lager risico op borstkanker hebben dan ‘avondmensen’.
De resultaten van het onderzoek van de Universiteit van Hongkong, gepubliceerd in het tijdschrift Communications Medicine, betekenen niet dat mensen hun risico op borstkanker eenvoudig kunnen verlagen door eerder op te staan. Ons chronotype is onze natuurlijke voorkeur voor de ochtend of de avond. Dit wordt grotendeels bepaald door onze genen en is moeilijk te veranderen.
Het belangrijkste resultaat van dit onderzoek ligt daarom in de eiwitten die zijn gevonden. De eiwitten kunnen wetenschappers mogelijk nieuwe inzichten geven in manieren om borstkanker te voorkomen of te behandelen.
Wat is een chronotype en waarom is het belangrijk voor het risico op kanker?
Een chronotype beschrijft of iemand van nature meer een ‘ochtendmens’ of een ‘avondmens’ is. Eerder onderzoek heeft het chronotype van een avondmens en andere verstoringen van de interne biologische klok, zoals ploegendiensten, een jetlag of een onregelmatig slaappatroon, in verband gebracht met een hoger risico op borstkanker. Waarom dit precies gebeurt, was nog niet duidelijk. Daardoor was het moeilijk om te bepalen of er wel iets aan gedaan zou kunnen worden.
Hoe hebben de onderzoekers dit onderzocht?
Om het verband tussen chronotype en de kans op borstkanker beter te begrijpen, keken de onderzoekers naar de genetische informatie om te bepalen of het chronotype echt invloed heeft op het risico op borstkanker, of dat beide kenmerken toevallig samen voorkomen.
De onderzoekers maakten gebruik van genetische en gezondheidsgegevens van meer dan 650.000 mensen. Al deze deelnemers hadden zelf aangegeven of zij zichzelf meer een ochtend- of avondmens vonden.
Hoe werkt dit type onderzoek?
Dr. April Shan Luo, universitair docent-onderzoeker aan Universiteit van Hongkong, die het onderzoek leidde, zei:
“Deze kloof in kennis is belangrijk omdat slaaptekort steeds meer toeneemt in de moderne samenleving door externe factoren zoals ploegendiensten en veelvuldig reizen en tegelijk is er de uitdaging om het chronotype te veranderen of aan te passen.
Er is dringend behoefte aan het beter begrijpen van het verband tussen het chronotype en het risico op borstkanker.”
Wat hebben de onderzoekers gevonden?
Na alle controles bleken vijf eiwitten echt een rol te spelen in het verband tussen een ochtendchronotype en een lager risico op borstkanker:
- ADAM15
- BTN2A1
- CASP8
- RDCD6
- RSPO3
Sommige eiwitten bleken een sterker verband te houden met bepaalde vormen van borstkanker dan andere. Zo liet PDCD6 het sterkste verband zien met het meest voorkomende subtype borstkanker (luminal A borstkanker).
Waarom is dit onderzoek belangrijk?
Dr. Helen Croker, adjunct-directeur Onderzoek en Beleid van het internationale World Cancer Research Fund, zei:
“We weten dat er mogelijk een verband bestaat tussen het risico op borstkanker en het slaapchronotype, maar dit onderzoek heeft ons begrip van de biologische mechanismen achter dit verband verder vergroot.
De genetische aanleg om een ochtendmens te zijn lijkt samen te hangen met een aantal eiwitten in het lichaam. Sommige van deze eiwitten kunnen ook verband houden met het risico op borstkanker. Deze bevindingen vergroten ons inzicht in de manier waarop slaapgerelateerd gedrag het risico op borstkanker kan beïnvloeden. Verder onderzoek zou mogelijk kunnen bijdragen aan nieuwe strategieën voor preventie.”
Omdat ons chronotype voor een groot deel door onze genen wordt bepaald, is dit onderzoek geen oproep om je slaapgewoonten te veranderen. De werkelijke kans voor de toekomst ligt in de eiwitten zelf. Elk eiwit zou een mogelijk nieuwe opening kunnen zijn voor toekomstige medicijnen of behandelingen om kanker te voorkomen. Maar dat onderzoek bevindt zich nog in een vroege fase.
De onderzoekers wijzen er bovendien op dat hun gegevens afkomstig waren van mensen van Europese afkomst. Er is daarom meer onderzoek nodig om vast te stellen of dezelfde eiwitten ook van belang zijn voor andere bevolkingsgroepen.
Bronnen:
Luo, S., Ai, Y., Zheng, J., Wan, E. Y. F., Yoshiji, S., & Au Yeung, S. L. (2026). Identifying druggable proteins of the association of chronotype on breast cancer using Mendelian randomization. Communications medicine, 6(1), 357. https://doi.org/10.1038/s43856-026-01731-2
