De relatie tussen het eten en drinken van zuivel en het risico op borstkanker roept al jaren vragen op bij wetenschappers. De verschillende onderzoeken over dit onderwerp leveren uiteenlopende resultaten op. Recent onderzoek is aan het kijken of deze resultaten kunnen worden uitgelegd door de mate waarin voedingsmiddelen zijn bewerkt.
Eerst werden de resultaten vooral uitgelegd door de voedingssamenstelling van de producten, zoals de hoeveelheid vet, vitamine D, calcium of hormonen. Nu blijkt uit laboratoriumonderzoek dat de biologische eigenschappen van zuivelproducten worden beïnvloed door de verwerking van de producten.
Een nieuw onderzoek van de Universiteit Toulouse, dat onlangs is gepubliceerd in het tijdschrift Advances in Nutrition, stelt de vraag of er in de toekomst ook naar de voedselverwerking moet worden gekeken.
Onderzoeker Dr. Silia Ayadi, Ph.D., zei:
“Met dit onderzoek kijken we naar een mogelijk verband tussen de verwerking van zuivelproducten en de vorming van moleculen die mogelijk invloed hebben op processen die zorgen voor borstkanker.
Door verschillende onderzoeken met elkaar te combineren, biedt dit overzichtsartikel een nieuw mogelijk perspectief op de verschillende resultaten die we zien in het bestaande onderzoek naar het verband tussen zuivelconsumptie en borstkanker.”
Wat zegt het bewijs tot nu toe?
Bij onderzoek naar de invloed van voeding en voedingsstoffen op het risico op kanker hebben zuivelproducten veel aandacht gekregen vanwege hun ingewikkelde samenstelling. Deze bestaat onder andere uit macronutriënten (koolhydraten, eiwit en vet), hormonen en verschillende bioactieve lipiden. Bioactieve lipiden zijn stoffen die biologische processen in het lichaam reguleren, zoals ontstekingen en celgroei.
Tot nu toe hebben onderzoeken naar een mogelijk verband tussen zuivelconsumptie en borstkanker uiteenlopende resultaten opgeleverd. Sommige studies vonden geen verband, maar andere studies zagen juist meer of minder kans op borstkanker. Dit was afhankelijk van de onderzochte bevolkingsgroep, het type tumor en het soort zuivelproduct dat werd gegeten of gedronken.
Melk, gefermenteerde producten, kaas en sterk bewerkte zuivelproducten verschillen niet alleen in hun vetgehalte en de mate waarin ze zijn gefermenteerd, maar ook in de mate waarin ze zijn blootgesteld aan bijvoorbeeld verhitting, droging en opslag. Recent laboratoriumonderzoek vermoedt dat deze verwerkingsmethoden verschillende bioactieve moleculen kunnen vormen, naast de gebruikelijke voedingsstoffen. Sommige van deze moleculen kunnen biologische processen beïnvloeden, zelfs in zeer kleine hoeveelheden.
Een nieuw verband voorgesteld
Om het bestaande onderzoek over het onderwerp zuivelproducten en borstkanker verder te bekijken, combineerden de onderzoekers de resultaten uit 82 studies op drie onderzoeksgebieden:
- studies naar zuivelconsumptie en borstkanker
- onderzoek naar de samenstelling van voedingsmiddelen
- laboratoriumonderzoek naar de manier waarop veranderingen in de samenstelling invloed kunnen hebben op het risico op kanker.
Er wordt gedacht dat de verwerking van zuivelproducten bioactieve lipiden kunnen vormen of veranderen, waaronder een vorm van cholesterol. In experimentele onderzoek konden sommige van deze stoffen biologische processen beïnvloeden die belangrijk zijn voor borstkanker, waaronder ontstekingen en hormonen. Het nieuwe onderzoek laat ook zien dat fermentatie van zuivelproducten mogelijk kan zorgen voor beschermende invloed.
Dit onderzoek introduceert een nieuw verband waarin wordt voorgesteld dat de verwerking van zuivelproducten, en niet alleen de voedingssamenstelling, mogelijk kan helpen verklaren waarom in het onderzoeksgebied naar borstkanker verschillende resultaten worden gevonden. Het onderzoeksteam benadrukt dat het bewijs voornamelijk afkomstig is uit laboratoriumonderzoek. Er is daarom meer onderzoek nodit voordat er conclusies getrokken kunnen worden over oorzaak en gevolg of om medische adviezen op te baseren.
Dr. Marc Poirot, Ph.D., zei:
“Verschillende zuivelproducten, waaronder melk, kaas, yoghurt, boter, gefermenteerde producten en ultrabewerkte zuivelproducten, ondergaan verschillende vormen van verhitting, fermentatie, opslag en verwerking. Hierdoor kan hun samenstelling veranderen.
Door verschillende onderzoeksvelden met elkaar te combineren, biedt dit onderzoek een nieuwe invalshoek om de verschillen te verklaren in de verbanden die tussen verschillende zuivelproducten en kankeruitkomsten worden waargenomen.”
Dr. Helen Croker, van World Cancer Research Fund International, zei:
“De eerdere wetenschappelijke overzichtsstudies van het WCRF-netwerk hebben aanwijzingen opgeleverd voor een mogelijk beschermend effect van zuivelproducten en een calciumrijke voeding, maar de resultaten zijn niet volledig duidelijk. Het nieuwe onderzoek beschrijft het grote aanbod aan zuivelproducten, en de verschillen in bewerking. Dit kan mogelijk helpen om de eerdere resultaten te verklaren.
De focus op de verwerking van voedingsmiddelen is interessant en sluit aan bij opkomend onderzoek naar ultrabewerkte voedingsmiddelen. Dit is een veelbelovende richting om ons inzicht te vergroten in de manier waarop de verwerking van zuivelproducten mogelijk van invloed kan zijn op het ontstaan van kanker.”
Bronnen:
Ayadi, S., Buñay, J., Gressein, C., Pucheu, L., Allal, B., de Médina, P., Silvente-Poirot, S., & Poirot, M. (2026). Dairy Processing and Breast Cancer: A Hypothesis-Generating Framework Linking Bioactive Lipid Derivatives to Epidemiological Heterogeneity. Advances in nutrition (Bethesda, Md.), 17(7), 100682. https://doi.org/10.1016/j.advnut.2026.100682
