Rapport over dikkedarmkanker

Volkorenproducten en lichaamsbeweging verlagen de kans op dikkedarmkanker. Bewerkt en rood vlees, overgewicht en alcohol verhogen juist de kans op deze vorm van kanker.

Dit blijkt uit een nieuw wetenschappelijk rapport van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds en het internationale WCRF netwerk. Het rapport over dikkedarmkanker is gebaseerd op de grootste analyse van onderzoek wereldwijd naar het verband tussen voeding, lichaamsbeweging, lichaamsgewicht en het risico op dikkedarmkanker. Het is de grootste analyse over dikkedarmkanker ooit sinds 2011.

Over dikkedarmkanker

Wereldwijd is dikkedarmkanker de derde meest voorkomende kankersoort. In Nederland is het na huidkanker de meest voorkomende vorm van kanker, met jaarlijks ruim 15.400 nieuwe gevallen. De overleving van dikkedarmkanker is verschillend per stadium. In een vroeg stadium is de overleving na vijf jaar meer dan 90%. In de verdere stadia is de overleving na vijf jaar variërend tussen 10% en 90%. Een vroege diagnose is daarom erg belangrijk. Met de invoering van het bevolkingsonderzoek zal in de komende jaren een verschuiving te zien zijn in de overleving. Circa 80% van de mensen met dikkedarmkanker is ouder dan 60 jaar.

Over het rapport

Voor dit rapport zijn in totaal 99 studies geanalyseerd vanuit de hele wereld. Samen bevatten de studies meer dan 29 miljoen mensen waarvan ruim 247.000 met dikkedarmkanker. De bevindingen zijn voorgelegd aan een panel van vooraanstaande internationale wetenschappers om conclusies te kunnen trekken over welke factoren het risico op dikkedarmkanker verhogen of juist verlagen.
 

Risicofactoren dikkedarmkanker

Sterk bewijs

Verlaagt het risico op dikkedarmkanker:

  • Lichaamsbeweging
  • Het eten van volkorenproducten
  • Het eten van vezelrijke voeding
  • Het eten of drinken van zuivelproducten
  • Het nemen van calciumsupplementen

Verhoogt het risico op dikkedarmkanker:

  • Het eten van rood vlees
  • Het eten van bewerkt vlees
  • Het drinken van ongeveer twee alcoholische dranken per dag
  • Het hebben van overgewicht of obesitas (BMI > 25 kg/m2)
  • Het hebben van een hoge lichaamslengte

Beperkt bewijs

Verlaagt het risico op dikkedarmkanker:

  • Het eten van voedingsmiddelen met vitamine C
  • Het eten van vis
  • Het nemen van een vitamine D-supplement
  • Het nemen van een multivitamine-supplement

Verhoogt het risico op dikkedarmkanker:

  • Weinig groente eten
  • Weinig fruit eten
  • Het eten van voeding met heemijzer

Naast de risicofactoren uit het rapport, zijn er nog andere risicofactoren voor dikkedarmkanker bekend:

  • Chronische darmziekten, zoals Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa verhogen het risico
  • Roken verhoogt het risico

Verklaringen

Volkorenproducten en voedingsvezels 

De vezels en bioactieve stoffen die aanwezig zijn in volkoren- en vezelrijke producten dragen bij aan een goede stoelgang. Hierdoor is de kans op schade aan de darmwand kleiner. Nog een ander mogelijk mechanisme is dat volkorenproducten en vezels schadelijke stoffen kunnen binden. Samen met een goede stoelgang, zorgt dit ervoor voor dat de schadelijke stoffen snel uit het lichaam verdwijnen.

Rood en bewerkt vlees 

Rood vlees bevat de stof heemijzer. Van deze stof is bekend dat het de darmwand kan beschadigen en zo kanker kan veroorzaken. Voor rood vlees geldt een hoeveelheid van maximaal 500 gram (bereid gewicht) per week. Bij het bewerken van rood vlees, door het te roken, zouten, drogen of er conserveringsmiddelen aan toe te voegen kunnen er kankerverwekkende stoffen (N-nitrosobestanddelen) ontstaan. Tevens kunnen bij het bereiden van vlees op hoge temperaturen schadelijke stoffen ontstaan, zoals heteracyclische aminen (HCA’s) en Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAC’s).

Zuivel en calcium 

Het achterliggende mechanisme van het mogelijk beschermende effect van zuivel ligt bij het mineraal calcium. Calcium kan zuren en andere schadelijke stoffen binden in de darm, zodat deze mogelijk de darmwand niet beschadigen. Het is nog niet duidelijk welke rol vitamine D heeft hierbij; mogelijk is er wel een relatie tussen de stoffen en het beschermende effect. We geven nog geen specifieke aanbeveling voor de consumptie van zuivel of calciumsupplementen, omdat er mogelijk tegengestelde effecten zijn bij andere kankersoorten (bijvoorbeeld prostaatkanker waar mogelijk een risicoverhogend effect is gevonden). Meer onderzoek is hiervoor nodig.