Nieuw inzicht in verband tussen zout en maagkanker

Onze eerdere bevinding dat met zout geconserveerd voedsel het risico op maagkanker verhoogt is recent bevestigd in een nieuw rapport over maagkanker. Het verband tussen totale zoutinname en maagkanker kon niet meer worden aangetoond. Hoe zit dat nu?

Onderzoek laat zien dat mensen die meer voedsel eten dat met zout geconserveerd is, een hoger risico hebben op maagkanker (1). Voorbeelden van dit soort voedingsmiddelen zijn met zout geconserveerde vis, vlees en groenten. Het bewijs voor dit verband komt met name uit onderzoek uitgevoerd in Azië. In landen zoals Japan en Korea conserveert men veel traditionele voedingsmiddelen door het te zouten of te fermenteren in plaats van het te koelen zoals in westerse landen. Ook voorbewerkte voedingsmiddelen die in Europa en Noord-Amerika gegeten worden, zoals zoute snacks en vleeswaren, komen wat betreft zoutgehalte in de buurt van de met zout geconserveerde voedingsmiddelen. 

Hoe verhoogt met zout geconserveerd voedsel het risico op maagkanker?

Wetenschappers denken dat het verhoogde risico op maagkanker komt door het hoge zoutgehalte in deze voedingsmiddelen. Zout kan de maagwand beschadigen waardoor kankerverwekkende stoffen makkelijker de cellen kunnen binnendringen. Beschadiging van de maagwand kan verergerd worden door infectie met de Helicobacter pylori bacterie. De Helicobacter pylori bacterie is ook een risicofactor voor maagkanker. Infecties met deze bacterie komen veel voor in delen van Azië. Het is niet helemaal duidelijk hoe besmetting plaatsvindt: waarschijnlijk via speeksel en ontlasting. Veel mensen dragen de bacterie bij zich zonder daar last van te hebben (2). Lees meer over Helicobacter pylori op de website van de Maag Lever Darm Stichting.

Hoe zit het met totale zoutinname?

Uit onze eerdere meta-analyse van onderzoek uit 2007 kwam ook de totale zoutinname naar voren als belangrijke risicofactor voor maagkanker (3). In het meest recente rapport is dit bewijs echter niet meer overtuigend bevonden. Dit kan komen doordat het lastig is om de totale zoutinname goed te meten.

Waarom is het lastig om de totale zoutinname te meten?

Veel studies verzamelen hun gegevens door middel van voedingsvragenlijsten van mensen over de hele wereld. Deze mensen worden vervolgens gevolgd in de tijd, en na jaren worden de voedingspatronen van de mensen die kanker hebben kregen vergeleken met de mensen die geen kanker hebben kregen.

Het meten van de zoutinname is met deze methode lastig omdat een groot deel van het zout dat we binnenkrijgen ‘verstopt’ zit in bewerkte voedingsmiddelen. Mensen hebben niet door hoeveel zout ze daadwerkelijk binnenkrijgen. De meeste studies vragen na hoeveel zout mensen gebruiken bij het koken of toevoegen aan tafel, maar dit is slechts ongeveer 20 procent van onze totale zoutinname.

Omdat de totale zoutinname op deze manier lastig te meten is, zullen onderzoekers op zoek moeten naar andere methoden. Bijvoorbeeld het navragen van de inname van zoute voedingsmiddelen of de voorkeur voor zoute voedingsmiddelen. Het recente rapport over maagkanker liet een verhoogd risico zien bij mensen die een voorkeur hadden voor zoute voedingsmiddelen (1). Dit kan mogelijk een betere voorspeller zijn voor de hoeveelheid zout die we eten, omdat onze voorkeur voor zout zich aanpast naarmate we meer zout eten.

Wat is de aanbeveling voor een lager risico op maagkanker?

Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds adviseert om per dag niet meer dan 6 gram zout te eten. Dit advies komt overeen met de richtlijn van de Gezondheidsraad. Met deze hoeveelheid verhoog je niet je risico op maagkanker en andere aandoeningen zoals een hoge bloeddruk. We raden aan om niet te veel zout toe te voegen bij de bereiding van voedsel en aan tafel. En om zo min mogelijk voorbewerkte (zoute) voedingsmiddelen te eten, zoals kant-en-klare maaltijden en soepen en sauzen, maar te kiezen voor verse, onbewerkte producten.

Verder bleek uit het recente rapport over maagkanker dat het risico ook verlaagd kan worden door:

  • Geen bewerkt vlees te eten (onder andere vanwege het hoge zoutgehalte)
  • Geen alcohol te drinken
  • Een gezond gewicht te behouden
  • Niet te roken

Bronnen 

1. World Cancer Research Fund International/American Institute for Cancer Research. Continuous Update Project Report: Diet, Nutrition, Physical Activity and Stomach Cancer. 2016

2. Infectie met Helicobacter pylori. Maag Lever Darm Stichting.

3. World Cancer Research Fund/American Institute for Cancer Research. Food, Nutrition, Physical Activity and the Prevention of Cancer: a Global Perspective. Washington DC: AICR, 2007.