Wat is kanker?

De term ‘kanker’ is een verzamelnaam voor meer dan 100 ziekten met een gemeenschappelijke eigenschap: een onbeheerste deling van lichaamscellen. Elk jaar krijgen ongeveer 100.000 personen in Nederland een vorm van kanker.

Cellen en celdeling

Cellen zijn de bouwstenen van ons lichaam. Elke cel in ons lichaam heeft een eigen taak. Ons lichaam maakt nieuwe cellen zodat het kan groeien en om beschadigde of oude cellen te vervangen. Nieuwe cellen ontstaan door celdeling; cellen maken kopieën van zichzelf. Het functioneren van onze cellen, en de celdeling, wordt aangestuurd door de informatie binnen de kern van de cellen. Deze informatie zit in het DNA, het erfelijk materiaal dat wordt doorgegeven van ouder op kind.

Het ontstaan van kanker

Bij de celdeling kunnen fouten voorkomen. Er kunnen verschillende oorzaken hiervoor zijn. Meestal worden deze fouten door ons lichaam zelf hersteld, maar soms gebeurt dat niet. Bij een aantal fouten in dezelfde cel gaat deze cel zich op een onbeheerste manier delen. Hierdoor ontstaat een groep cellen met fouten. Zo’n groep cellen neemt vaak de vorm aan van een zwelling, die tumor wordt genoemd.

Goedaardig of kwaadaardig

Een tumor kan goedaardig of kwaadaardig zijn:

  • Een goedaardige tumor groeit niet door andere weefsels of organen heen. Het verspreidt zich niet in het lichaam. Een wrat is een voorbeeld van een goedaardige tumor. Als een goedaardige tumor aandrukt tegen omliggende weefsels of organen kan dit een reden zijn om het te verwijderen.
  • Een kwaadaardige tumor kan doorgroeien en daarmee omliggende weefsels en organen beschadigen. Cellen kunnen losraken van een kwaadaardige tumor en via het bloed en/of de lymfe ergens anders in het lichaam terechtkomen en uitgroeien tot nieuwe tumoren. Dit noemen we uitzaaiingen, of metastasen.

Alleen kwaadaardige tumoren noemen we kanker.

Een langdurig proces

Alle soorten kanker beginnen wanneer het DNA in een cel beschadigd wordt, wat tot ongeremde celdeling kan leiden. Kanker ontstaat echter niet ineens. Vaak is dit een langdurig en ingewikkeld proces. Voordat de ziekte zich ontwikkelt moeten veel veranderingen in de cel plaatsvinden. Dit kan jaren, soms zelfs tientallen jaren duren. Daarom is kanker een ziekte die naar verhouding veel ouderen treft.

DNA kan door verschillende factoren beschadigd raken. Onder andere door genetische factoren, een ongezonde leefstijl, onze leefomgeving en infecties. Er zijn veel maatregelen die je nu kunt nemen om de ontwikkeling van kanker later in je leven te voorkomen.

Proces kanker