Gezonde voeding verbetert de kwaliteit van leven na darmkanker

Door minder vlees en bewerkte graanproducten zoals witbrood en witte pasta te eten lijken mensen die zijn behandeld voor darmkanker een betere kwaliteit van leven te ervaren. Ook lijkt het depressieklachten te verminderen.

Dit blijkt uit nieuw onderzoek dat is gefinancierd door het Wereld Kanker Onderzoek Fonds en vorige maand verscheen in het Journal of Cancer Survivorship [1]. In het onderzoek is door middel van een interventiestudie gekeken naar het effect van aanpassingen in de voeding en lichaamsbeweging op de kwaliteit van leven en klachten van angst en depressie bij mensen na de diagnose darmkanker.

Kwaliteit van leven na darmkanker
Door vroegere opsporing en betere behandelingen is de overlevingskans van darmkanker de afgelopen jaren toegenomen. Nu is vijf jaar na diagnose ongeveer 70% van de mensen die de diagnose darmkanker heeft gehad nog in leven, terwijl dit veertig jaar geleden slechts 40% was. 

Momenteel zijn er in Nederland ongeveer 110.000 mensen die in de afgelopen twintig jaar de diagnose darmkanker hebben gekregen. Als gevolg van de ziekte en behandeling kunnen deze mensen nog wel klachten ervaren, ook jaren na afloop van de behandeling. Zo blijkt uit eerder onderzoek dat mensen die kanker hebben gehad in het algemeen een lagere kwaliteit van leven en mentaal welzijn ervaren dan gemiddeld.

Observationele studies lieten al zien dat voeding en lichaamsbeweging samenhangen met de kwaliteit van leven na de diagnose van verschillende soorten kanker, waaronder darmkanker. Het gunstige effect van gezonde voeding en leefstijl is nu ook aangetoond in deze recente interventiestudie, uitgevoerd door de Universiteit van Hong Kong en de Universiteit van Birmingham. 

Interventiestudie gericht op voeding en/of beweging
Aan de studie deden 223 mensen mee die in het afgelopen jaar hun behandeling voor darmkanker hadden afgerond. Het betrof mensen bij wie darmkanker in verschillende stadia was vastgesteld (20% stadium I, 43% stadium II en 37% stadium III of IV) en die tijdens hun behandeling allemaal een operatie hadden ondergaan. Mensen die al voldeden aan de richtlijnen voor voeding en beweging mochten niet deelnemen aan het onderzoek.

De deelnemers werden willekeurig verdeeld over de volgende vier groepen:

1) Interventie gericht op voeding
Doel voedingsinterventie: verminderen van de inname van rood en bewerkt vlees (minder dan 5 porties per week, waarvan minder dan 2 porties bewerkt vlees) en bewerkte graanproducten zoals witbrood en witte pasta (maximaal 2 porties per dag).

2) Interventie gericht op lichaamsbeweging 
Doel beweeginterventie: verhogen van lichamelijk activiteit naar 5 dagen per week 30 minuten matig-tot-intensieve lichamelijke beweging en vervolgens naar 5 dagen per week 60 minuten matig-tot-intensieve lichamelijke beweging.

3) Interventie gericht op zowel voeding als lichaamsbeweging
Doel voedings- en beweeginterventie: zowel de doelen van de interventies 1) en 2).

4) Controle

Inhoud van de interventies
Verspreid over de 12-maanden durende interventie kregen alle deelnemers, inclusief de controlegroep, vijf folders over een gezonde leefstijl. 

De deelnemers uit groepen 1-3 hadden daarnaast twee gesprekken met een diëtist (voedingsinterventie) en/of sporttrainer (beweeginterventie). Ook werden de deelnemers uit groepen 1-3 iedere twee weken gebeld door een onderzoeksassistent en kregen ze iedere maand een folder met specifieke informatie over hun interventie. Ten slotte werd er ieder kwartaal een groepsbijeenkomst georganiseerd en een nieuwsbrief uitgestuurd.

Opvolgen van de interventie richtlijnen
12 maanden na de start van de studie voldeed 43% van de deelnemers die de voedingsinterventie volgde aan de richtlijn van minder dan 5 porties vlees per week (waarvan minder dan 2 porties bewerkt vlees) en maximaal 2 porties bewerkte graanproducten per dag. Na 24 maanden was dit 41%.

In de beweeginterventiegroep voldeed na 12 maanden 62% van de deelnemers aan de 30-minuten-richtlijn en 55% aan de 60-minuten-richtlijn. Na 24 maanden voldeed 60% aan de 60-minuten-richtlijn.

Effecten van de voedingsinterventie
Deelnemers die de interventie gericht op voeding hadden gevolgd ervaarden een statistisch significant verbeterde kwaliteit van leven 12 en 24 maanden na de start van de studie in vergelijking met de deelnemers die niet de interventie gericht op voeding hadden gekregen. 

Naast een verbeterde kwaliteit van leven bleken de deelnemers die hun voeding hadden aangepast minder last te hebben van depressieklachten.

Effecten van de beweeginterventie
Het volgen van de interventie gericht op lichamelijke activiteit leidde tot verbetering van de ervaren kwaliteit van leven en het lichamelijk functioneren. Dit werd alleen gevonden bij de meting 6 maanden na de start van het onderzoek.

Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de meeste deelnemers al redelijk actief waren bij de start van de studie en de interventie bij veel deelnemers niet zorgde voor een hogere mate van lichamelijke activiteit. 

Meer onderzoek naar de effecten van gezonde leefstijl na kanker
Hoewel de resultaten van deze interventie veelbelovend zijn, is meer onderzoek naar voeding en leefstijl tijdens en na kanker van groot belang. Dit onderzoeksgebied is relatief nieuw en complex. Er moet rekening worden gehouden met veel verschillende factoren, zoals de soort kanker, het stadium van de ziekte bij diagnose en de soort behandeling. 

Zo ging het in deze interventiestudie alleen om darmkanker en waren de deelnemers allemaal van Chinese afkomst. Wat de effecten zijn van het aanpassen van voeding en de mate van lichamelijke activiteit bij andere soorten kankers en bij andere bevolkingsgroepen zal toekomstig onderzoek moeten uitwijzen.

Het advies van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds
We weten op dit moment dat het opvolgen van de aanbevelingen voor de preventie van kanker het beste is wat je kunt doen om de kans op het opnieuw krijgen van kanker te verkleinen en de kwaliteit van leven na kanker te verbeteren. Deze aanbevelingen verlagen tevens het risico op andere aandoeningen als hart- en vaatziekten, diabetes en obesitas.

Voor specifieke vragen over voeding en leefstijl na kanker kun je terecht op onze speciale website Voedingenkankerinfo.nl


Bron

[1] Ho M, et al. Effects of dietary and physical activity interventions on generic and cancer-specific health-related quality of life, anxiety, and depression in colorectal cancer survivors: a randomized controlled trial. J Cancer Surviv. 2020 Feb. doi: 10.1007/s11764-020-00864-0