Beweegadviezen verminderen klachten na de diagnose kanker

In 2019 verschenen nieuwe internationale beweegrichtlijnen voor na de diagnose kanker. Vanuit Nederland heeft professor Anne May, samen met fysiotherapeut en klinisch epidemioloog dr. Martijn Stuiver, aan deze richtlijnen meegewerkt.

Doordat er meer kennis beschikbaar is gekomen, weten we nu steeds beter welke soort beweging we kunnen adviseren bij specifieke klachten zoals vermoeidheid. Lees verder over het belang en de toepassing van de nieuwe beweegrichtlijnen.

Voor wie zijn de richtlijnen relevant?
Professor Anne May legt uit: “Deze nieuwe richtlijnen zijn bedoeld voor iedereen vanaf het moment dat de diagnose kanker is gesteld. De richtlijn is dus van toepassing op alle mensen tijdens en na afloop van een behandeling voor kanker. Sinds de vorige richtlijnen van 2010 is veel nieuw onderzoek gedaan naar het effect van bewegen bij deze groep mensen. Hierdoor was het noodzakelijk de bestaande richtlijnen te updaten en op basis van al het beschikbare onderzoek nieuwe richtlijnen op te stellen.” [1, 2, 3]

Wat is er ‘nieuw’ aan de richtlijnen?
“Uit de eerdere richtlijnen wisten we al dat mensen na een diagnose kanker zonder risico kunnen bewegen en dat inactiviteit moet worden vermeden. Huidige kennis laat zien dat er meer specifieke beweegadviezen kunnen worden gegeven om klachten te voorkomen of te verminderen. We weten hierdoor welke beweegprogramma’s we kunnen aanbieden. We kunnen mensen gerichter laten trainen en effectiever laten werken aan hun herstel. De nieuwe richtlijnen geven daarmee handvatten voor gerichte therapie.”

Specifieke adviezen bij klachten
“Het algemene beweegadvies na diagnose kanker is: drie keer per week 30 minuten duurtraining en twee keer week 30 minuten krachttraining. Voor specifieke klachten worden aanvullende adviezen gegeven over effecten die verwacht kunnen worden bij specifieke vormen van training.” 

Er is in wetenschappelijk onderzoek nagegaan wat het effect van duurtraining, krachttraining, of een combinatie van deze twee is op specifieke klachten zoals vermoeidheid, somberheid en de kwaliteit van leven. In onderstaande afbeelding wordt een samenvatting van de resultaten gegeven. Hierin zie je bijvoorbeeld dat je om klachten van somberheid en angst te verminderen je in ieder geval duurtraining moet doen.

Klik op de afbeelding om deze te vergroten.

Prof. Anne May licht verder toe: “Voor vermoeidheid raden we aan om de duurtraining tenminste op matige intensiteit uit te voeren en daarbij geldt hoe meer, hoe beter.” 

Helaas is het nog niet mogelijk om voor alle klachten specifieke aanbevelingen te doen, omdat er nog te weinig onderzoek is gedaan. “Dit geldt bijvoorbeeld voor het effect van beweging op cardiotoxiciteit, het cognitief functioneren en het volhouden van de behandeling. Ook zijn nog meer vergelijkende onderzoeken nodig om effecten van verschillende beweeginterventies met elkaar te kunnen vergelijken.” 

Oproep
Klachten kunnen door training dus verminderd worden, waardoor de patiënt zich werkelijk beter gaat voelen. Het is daarom belangrijk dat de richtlijn toegepast gaat worden in de zorg. En dat kan eigenlijk heel eenvoudig. 

“(Verpleegkundig) specialisten en andere zorgverleners kunnen hun patiënt standaard vragen of ze bewegen en hoeveel. Wanneer het antwoord minder is dan de voorgestelde beweegrichtlijn, dan kan doorverwezen worden naar een oncologisch fysiotherapeut of een revalidatiearts wanneer het nodig is om uitgebreider te screenen. Veel oncologische fysiotherapeuten zijn opgeleid om de nieuwste richtlijnen toe te passen in de praktijk van de zorg. Zie ook de verwijsgidskanker.nl voor fysiotherapeuten in het hele land of gebruik de zorgzoeker van onconet.nu.”  

Oncologische beweegprogramma’s
Prof. Anne May: “Het aanbod aan oncologische beweegprogramma’s in Nederland is goed in vergelijking met andere landen. Wel zijn er sterke verschillen per regio. Sommige ziekenhuizen bieden beweegprogramma’s aan als onderdeel van het zorgprogramma, in andere gevallen kunnen mensen gebruik maken van oncologische fysiotherapie in de eerste lijn. Er zijn ontwikkelingen gaande die in de toekomst hopelijk nog meer mogelijkheden zullen bieden. Zo is het UMC Utrecht sinds kort met een project gestart om fitnessinstructeurs op te leiden en hen meer kennis te geven van oncologie en beweging in het zogeheten OncoFitness project.”

“Het is nuttig de nieuwe beweegrichtlijn voor mensen met de diagnose kanker toe te passen in de zorg. Bespreek daarvoor in de spreekkamer kort het belang van bewegen met de patiënt en wijs hen de weg naar professionals die hierbij verder kunnen helpen. Het helpt patiënten zich beter te voelen.”


Bronnen

[1]. Campbell KL, et al. Exercise Guidelines for Cancer Survivors: Consensus Statement form International Multidisciplinary Roundtable. Med Sci Sports Exerc. 2019 Nov;51(11):2375-2390. doi: 10.1249/MSS.0000000000002116.

[2] Patel AV, et al. American College of Sports Medicine Roundtable Report on Physical Activity, Sedentary Behavior, and Cancer Prevention and Control. Med Sci Sports Exerc. 2019 Nov;51(11):2391-2402. doi: 10.1249/MSS.0000000000002117. 

 [3] Schmitz KH, et al. Exercise Is Medicine in Oncology: Engaging Clinicians to Help Patients Move Through Cancer. CA Cancer J Clin 2019 Nov;69(6):468-484. doi: 10.3322/caac.21579. Epub 2019 Oct 16.