Aandacht voor het immuunsysteem

In deze tijden van corona is er extra aandacht voor het immuunsysteem. In allerlei berichten wordt verteld hoe het eten van bepaalde producten of het slikken van supplementen een boost zou geven aan het immuunsysteem.

Deze verhoogde belangstelling is heel begrijpelijk; mensen willen voor een zo hoog mogelijke weerstand zorgen om zichzelf te beschermen tegen het coronavirus. Maar er bestaat niet één product of supplement dat wonderen doet. Het versterken van je immuunsysteem doe je door gezond te leven en dus ook vooral gezond én gevarieerd te eten. 

Wat doet het immuunsysteem?
Het immuunsysteem is één van de meest ingewikkelde systemen in het menselijk lichaam. Het bestaat uit een netwerk van cellen, moleculen, weefsels en organen die samen werken om ons lichaam te beschermen tegen ziekteverwekkers, zoals bacteriën en virussen. Het lichaam herkent deze lichaamsvreemde stoffen en ruimt deze vervolgens op. Door een goed werkend immuunsysteem ben je minder vatbaar voor ziektes en als je toch ziek wordt, herstel je sneller.

Kan voeding het immuunsysteem versterken?
Door de complexiteit van het immuunsysteem kan de werking ervan niet van de een op de andere dag worden opgeschroefd door het eten van een specifiek voedingsmiddel of het slikken van een supplement. Gezonde voeding (als onderdeel van een gezonde leefstijl) over een langere tijd ondersteunt het immuunsysteem. Hiermee bouw je als het ware een “fundering” op voor een goed werkend immuunsysteem.

Om het complexe immuunsysteem goed te laten werken zijn er allerlei verschillende voedingsstoffen nodig. Dit gaat onder andere om koper, foliumzuur, ijzer, zink en vitaminen A, B6, B12, C en D. Veel van deze stoffen zijn belangrijk voor een goed werkend immuunsysteem vanwege hun werking als antioxidant. Antioxidanten beschermen weefsels en het DNA in cellen tegen schadelijke stoffen die ontstaan bij processen in ons lichaam, ook wel vrije radicalen genoemd. 

Niet één specifiek voedingsmiddel bevat alle voedingsstoffen. Door gevarieerd te eten en te drinken krijg je voldoende antioxidanten en andere noodzakelijke voedingsstoffen binnen. Het slikken van supplementen zorgt niet voor extra gezondheidsvoordelen. Ook kan een ongezond eetpatroon niet gecompenseerd worden met supplementen. Het slikken van supplementen wordt dan ook niet aanbevolen, tenzij er een tekort is aan bepaalde vitaminen en/of mineralen en deze niet uit voeding gehaald kunnen worden. Meer informatie over het slikken van supplementen bij de behandeling van kanker, vind je in dit artikel.

Wat is het advies voor een sterk immuunsysteem?
Een gezonde leefstijl speelt een vitale rol in het ondersteunen van een goed functionerend immuunsysteem en beschermt tegen infecties en veel andere ziekten. 

De leefstijlrichtlijnen van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds ter preventie van kanker helpen om het immuunsysteem zo goed mogelijk te laten werken. Ze vormen de basis voor een gezond leven en helpen niet alleen om kanker te voorkomen, maar ook om het lichaam te beschermen tegen ziekteverwekkers, waaronder het coronavirus.

De richtlijnen van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds op een rij:

  1. Blijf op gezond gewicht
  2. Kom in beweging
  3. Eet veel volkorenproducten, groente, fruit en peulvruchten
  4. Eet zo min mogelijk fastfood en ander voorbewerkt voedsel met veel vet, zetmeel en suiker
  5. Beperk het eten van rood en bewerkt vlees
  6. Drink zo min mogelijk dranken met toegevoegde suikers
  7. Drink zo min mogelijk alcohol
  8. Gebruik supplementen alleen bij tekorten
  9. Voor moeders: geef je baby borstvoeding, indien mogelijk

Ook voldoende slaap en niet roken zijn belangrijk voor een goed werkend immuunsysteem. Meer over het verhogen van je weerstand bij kanker lees je hier.

Voor bescherming tegen het coronavirus is daarnaast een goede hygiëne essentieel. Dus: afstand bewaren, regelmatig handen wassen, hoesten en niezen in de elleboog, geen handen schudden en papieren zakdoeken gebruiken. In dit artikel lees je over speciale adviezen voor mensen met kanker om zich te beschermen tegen corona.

Voeding, het immuunsysteem en mensen met de diagnose kanker
Binnen de oncologie wordt er onderzoek gedaan naar beïnvloeding van het immuunsysteem door middel van voeding. Dit relatief nieuwe onderzoeksgebied wordt ook wel immunonutritie genoemd.In het kort houdt dit in dat de basisvoedingsstoffen worden aangevuld met specifieke voedingsstoffen om zo het immuunsysteem op een positieve manier te beïnvloeden. Het uiteindelijk doel is om zo klinische uitkomsten van (kanker)behandelingen te verbeteren. Dit gaat bijvoorbeeld om minder infecties, betere wondgenezing en betere overleving.

Tot nu toe is er alleen onderzoek gedaan naar de effecten van immunonutritie bij mensen met kanker die een operatie aan hun buik moesten ondergaan. Door voor hun operatie een aangepast dieet te volgen dat het immuunsysteem stimuleert, ervaarden deze mensen minder complicaties na hun operatie. Meer onderzoek is nodig om te bepalen of immunonutritie ook effectief en veilig is bij andere patiënten.

The European Society of Clinical Nutrition and Metabolism (ESPEN) benadrukt dat mensen met de diagnose kanker voldoende voedingsstoffen kunnen binnenkrijgen door middel van een gevarieerd eetpatroon, afgestemd op de conditie en behoeften van de patiënt. Hierbij kan een oncologiediëtist hulp bieden.

Wat doet het Wereld Kanker Onderzoek Fonds op dit gebied?
Het internationale World Cancer Research Fund netwerk financiert momenteel twee onderzoeksprojecten naar de rol van het immuunsysteem en kanker:

De uitkomsten van deze lopende onderzoeken zullen waardevolle inzichten opleveren op gebied van het immuunsysteem, voeding en kanker.