Duur en mate van overgewicht van invloed op het risico op kanker bij vrouwen

Vrouwen die vóór de menopauze langer en ernstiger overgewicht hebben gehad, hebben een groter risico op baarmoeder-, borst- en darmkanker.

Met name bij baarmoederkanker blijken de duur en ernst van overgewicht van invloed te zijn. Dit blijkt uit nieuw onderzoek dat is gefinancierd door het Wereld Kanker Onderzoek Fonds en deze maand is gepubliceerd in het International Journal of Cancer [1].

Dit onderzoek is onderdeel van een groter project waarin de relatie tussen overgewicht en de overleving van kanker centraal staat. Hierbij wordt gebruik gemaakt van data die eerder is verzameld in grote studies in verschillende Europese landen, China, Australië en de Verenigde Staten. 

Overgewicht en de kans op kanker

Van overgewicht is bekend dat het het risico op verschillende soorten kanker vergroot. In de meeste onderzoeken die tot nu toe zijn gedaan naar het verband tussen overgewicht en het risico op kanker werd de Body Mass Index (BMI) op één moment in de tijd gebruikt als maat voor overgewicht. Het huidige onderzoek heeft ook gekeken naar hoe lang er sprake was van overgewicht en hoe ernstig dit overgewicht was.

Hiervoor werd data van bijna 90.000 IJslandse vrouwen gebruikt die verzameld is als onderdeel van een grote studie, waarin de vrouwen gemiddeld gedurende 17 jaar zijn gevolgd. Met behulp van de BMI gegevens van deze vrouwen is een model gemaakt, waarmee het verloop van BMI over de jaren heen berekend kon worden. Hierbij werd alleen gekeken naar het gewichtsverloop tijdens de volwassen leeftijd, tot aan de menopauze (20-50 jaar). 

In de analyses is er rekening gehouden met verschillende factoren die van invloed zijn op het risico op baarmoeder-, borst- en darmkanker. Dit ging onder andere om roken, de leeftijd van eerste menstruatie, het geven van borstvoeding, het krijgen van kinderen en het gebruik van de anticonceptiepil.

De resultaten van het onderzoek

Uit de resultaten blijkt dat het risico op baarmoederkanker toeneemt met de tijdsduur en met de mate van overgewicht. Voor ieder extra jaar ernstig overgewicht (BMI >30) vóór de menopauze neemt het risico op het krijgen van baarmoederkanker na de menopauze met 4% toe. In vergelijking met vrouwen die nooit overgewicht hebben gehad voor de menopauze, hebben vrouwen die ernstig overgewicht hadden in de periode van hun 20ste tot 50ste levensjaar twee tot drie keer zo veel kans om baarmoederkanker te krijgen. 

Ook bij borst- en darmkanker blijkt de kans om deze kankersoorten te ontwikkelen toe te nemen met de tijdsduur en met de mate van overgewicht, maar dit effect was minder sterk dan bij baarmoederkanker. Wanneer vrouwen tussen hun 20ste en 50ste ernstig overgewicht hadden gedurende een periode tot 8 jaar zorgt dit voor een 22% hoger risico op borstkanker. Verdere analyses laten zien dat dit risico bij borstkanker niet verder toeneemt wanneer er langer dan 8 jaar sprake is van ernstig overgewicht is. Voor darmkanker werden alleen zwakke, niet statisch significante verbanden gevonden met overgewicht, de tijdsduur en de mate hiervan.

Beperkingen van het onderzoek

Dit onderzoek beperkt zich tot de genoemde drie kankersoorten en heeft alleen gekeken naar het risico op deze soorten kanker bij vrouwen. Er is daarbij geen rekening gehouden met factoren in de voeding waarvan bekend is dat ze het risico op kanker vergroten, zoals de inname van alcohol en rood en bewerkt vlees. Dit komt doordat hier geen gegevens over beschikbaar waren. Meer onderzoek is daarom van belang.

Betekenis van de resultaten

De resultaten van deze studie laten zien dat de duur en ernst van overgewicht van invloed zijn op het risico op verschillende kankersoorten. Deze kennis zou meer inzicht kunnen geven in de ontwikkeling van kanker. Daarnaast kan het helpen bij het bepalen van specifieke strategieën in verschillende levensfases voor kankerpreventie.

Advies voor de praktijk

Voor de preventie van kanker is het dus van belang om zo lang mogelijk een gezond gewicht te hebben en zo kort mogelijk overgewicht. Het is daarom belangrijk te zorgen dat de BMI binnen gezonde grenzen (18,5-25 kg/m2) blijft of komt. Meer over het verkleinen van de kans op overgewicht lees je hier.


Bron

[1] Noh H, et al. Cumulative exposure to premenopausal obesity and risk of postmenopausal cancer: A population‐based study in Icelandic women. Int. J. Cancer. 2020 Aug. 147(3):793-802. doi: 10.1002/ijc.32805