Leefstijlbegeleiding door Nederlandse huisartsen

In hoeverre besteden Nederlandse huisartsen aandacht aan de leefstijl van hun patiënten en welke factoren bepalen of ze dit wel of niet doen? Dit is onlangs onderzocht in een studie onder bijna 200 Nederlandse huisartsen.

In Nederland wordt 90% van alle sterfgevallen veroorzaakt door chronische ziekten als kanker, hart- en vaatziekten, diabetes en dementie [1]. Bij het ontstaan van deze ziekten spelen leefstijlfactoren een belangrijke rol [2]. Het gaat hierbij onder andere om voeding, lichaamsbeweging, slaap, stress, roken en alcoholgebruik. 

De impact van huisartsen

Uit onderzoek blijkt dat huisartsen als meest betrouwbare bron van gezondheidsinformatie worden gezien [3]. Huisartsen kunnen daarom mogelijk een belangrijke bijdrage leveren aan het verbeteren van de leefstijl van mensen.

Om te onderzoeken in hoeverre dit in de praktijk gebeurt, is onlangs onderzoek gedaan naar de mate waarin Nederlandse huisartsen aandacht besteden aan de leefstijl van hun patiënten en de factoren die hierbij bepalend zijn.

Aandacht voor leefstijl

Uit de resultaten, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS ONE [4], blijkt dat bijna 80% van de ondervraagde Nederlandse huisartsen bij de meeste of zelfs al hun patiënten vragen naar hun leefstijl. 

Van de verschillende leefstijlfactoren adviseren huisartsen hun patiënten het vaakst over roken en lichamelijke activiteit. Met name op gebied van roken worden vervolgens ook concrete afspraken gemaakt om het gedrag te veranderen. Alcoholgebruik en slaap zijn onderwerpen die het minst vaak aan bod komen.

Bepalende factoren voor leefstijlbegeleiding

In het onderzoek gaven huisartsen aan dat stress die zij zelf ervaren en een gebrek aan motivatie en tijd de grootste obstakels zijn voor het aanbieden van hulp op gebied van leefstijl aan hun patiënten. Huisartsen bleken dan ook de meeste behoefte te hebben aan meer tijd om vaker aandacht te kunnen geven aan leefstijl. 

De mate waarin huisartsen leefstijlverandering begeleiden blijkt het meest beïnvloed te worden door het vertrouwen die een huisarts in zichzelf heeft om leefstijlbegeleiding te kunnen bieden (zelfeffectiviteit) en het geloof dat leefstijlbegeleiding nuttig en motiverend is (attitude). Wanneer huisartsen hun eigen leefstijl positiever beoordelen, is het vertrouwen dat ze leefstijlbegeleiding kunnen bieden groter.

Stappen voor verbetering

Op basis van de gevonden resultaten geven de onderzoekers aan dat er twee manieren zijn waarop huisartsen gestimuleerd kunnen worden om leefstijlbegeleiding te bieden. 

Allereerst zouden trainingen en scholingen voor huisartsen gefocust moeten zijn op het vergroten van de zelf-effectiviteit, oftewel het vertrouwen dat huisartsen in zichzelf hebben om leefstijlbegeleiding te kunnen bieden. Daarnaast is het bevorderen van de houding die huisartsen hebben ten opzichte van leefstijlbegeleiding een belangrijk aandachtspunt. 

Ten tweede zou er gewerkt moeten worden aan factoren die het geven van leefstijlbegeleiding vergemakkelijken. Hierbij kan worden gedacht aan het aanbieden van ondersteunende tools zoals handleidingen, flyers of apps. 

Aangezien beperkte tijd het vaakst genoemd werd als obstakel is ook verandering in de vergoeding van de uren van huisartsen essentieel. Hierbij zou de vergoeding van tijd die aan ziekte wordt besteed naar beneden moeten en de vergoeding van tijd voor preventie en leefstijl omhoog. 

Voorlichtingsmaterialen speciaal voor professionals

Speciaal voor professionals hebben wij voorlichtingsmaterialen over gezonde voeding en leefstijl die handig zijn in het dagelijks werk. Bekijk de materialen hier.

Ook bieden we professionals onze Toolkit: Over leven met kanker aan. Deze toolkit heeft als doel om je kennis te laten maken met al onze voorlichtingsmaterialen. Met de materialen kun je je patiënten helpen met betrouwbare informatie over voeding en kanker. De toolkit kun je hier aanvragen.


Bronnen

[1] World Health Organization. Noncommunicable Diseases (NCD) Country profile Netherlands, 2018.

[2] OECD/European Observatory on Health Systems and Policies. Netherlands: Country Health Profile 2017, State of Health in the EU. OECD Publishing 2017. 

[3] Oberg EB, et al. Physicians' health practices strongly influence patient health practices. J R Coll Physicians Edinb. 2009 Dec; 39(4):290. doi:10.4997/JRCPE.2009.422 

[4] Kiestra L, et al. Determinants of lifestyle counseling and current practices: A cross-sectional study among Dutch general practitioners. PLOS ONE. 2020; 15(7). doi.org/10.1371/journal.pone.0235968