Nieuwe richtlijnen Gezondheidsraad sluiten aan bij aanbevelingen van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds

Op 4 november presenteerde de Gezondheidsraad de Richtlijnen goede voeding 2015.

Volgens de raad is de invloed van ongezonde voeding op de ziektelast in omvang vergelijkbaar met die van roken, en is het belang van voeding voor de volksgezondheid groot. De kern van de richtlijnen is om te eten volgens een meer plantaardig en minder dierlijk voedingspatroon.

De nieuwe richtlijnen (1) sluiten aan bij de aanbevelingen ter preventie van kanker van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds. In dit artikel staan we stil bij de richtlijnen ingedeeld per thema.

  1. Groente en fruit
  2. Eiwitrijke producten
  3. Koolhydraat - en vezelrijke producten
  4. Vetrijke producten en vis
  5. Dranken
  6. Alcoholhoudende dranken
  7. Keukenzout
  8. Voedingssupplementen

1. Groente en fruit

Eet dagelijks ten minste 200 gram groente en 200 gram fruit
De richtlijn sluit aan bij het advies van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds om elke dag ten minste 5 porties (van 80 tot 100 gram) groente en fruit te eten ter preventie van mond- en keelkanker, slokdarmkanker, maagkanker en longkanker. Ons advies omvat een iets grotere hoeveelheid dan de richtlijn van de Gezondheidsraad en geeft meer vrijheid om te kiezen tussen groente en fruit. Wij benadrukken daarbij dat het belangrijk is om veel te variëren in de soorten groente en fruit.

Eet wekelijks peulvruchten
Deze richtlijn past bij onze aanbeveling om veel groente, fruit, volkorenproducten en peulvruchten te eten. Geconserveerde en gedroogde peulvruchten tellen mee als één portie groente per dag, ongeacht hoeveel je ervan neemt. Er zijn aanwijzingen dat het eten van sojaproducten de overlevingskansen bij vrouwen met borstkanker kunnen verbeteren (2).

2. Eiwitrijke producten

Beperk de consumptie van rood vlees, met name bewerkt vlees
Wij raden aan om per week niet meer dan 500 gram rood vlees te eten. Verder adviseren wij om liever geen bewerkt vlees te eten. Dit is omdat er voor bewerkt vlees geen veilige hoeveelheid gevonden is waarbij het risico op darmkanker niet wordt verhoogd.

Neem enkele porties zuivel per dag
Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds heeft momenteel geen aanbeveling over zuivel als het om kankerpreventie gaat. Uit onze wetenschappelijke rapporten blijkt dat zuivel het risico op darmkanker kan verlagen, maar omdat er ook indicaties zijn dat zuivel het risico op prostaatkanker verhoogt en we nog niet weten wat het verband is met andere soorten kanker kunnen wij nog geen aanbevelingen over zuivel (3, 4). Dit is dan ook een belangrijk aandachtspunt voor toekomstig onderzoek. Zuivelproducten bevatten echter waardevolle voedingsstoffen voor de gezondheid. Kies voor magere zuivelproducten om het gewicht gezond te houden.

Eet ten minste 15 gram ongezouten noten per dag
Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds heeft onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat noten kunnen beschermen tegen kanker. Daarom hebben wij momenteel geen specifieke aanbeveling over noten. Noten bevatten wel waardevolle voedingsstoffen, zoals eiwitten, ijzer en vezels en maken daarom deel uit van een gezond voedingspatroon.

3. Koolhydraat - en vezelrijke producten

Eet dagelijks ten minste 90 gram bruin brood, volkorenbrood of andere volkorenproducten
Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds heeft geen aanbeveling over een dagelijkse hoeveelheid aan volkorenproducten, maar we raden aan om vooral te kiezen voor de volkoren varianten in plaats van de geraffineerde zetmeelproducten om het risico op kanker te verlagen. De voedingsvezels in volkorenproducten kunnen het risico op darmkanker verlagen.

Vervang geraffineerde graanproducten door volkoren producten
Zie bovenstaande reactie. Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds sluit zich bij deze richtlijn aan.

4. Vetrijke producten en vis

Eet 1 keer per week vis, bij voorkeur vette vis
Er is momenteel geen sterk bewijs voor het verband tussen vis en kanker, daarom heeft het Wereld Kanker Onderzoek Fonds geen specifieke aanbeveling over vis. Maar omdat vis gezonde voedingsstoffen bevat, sluiten we ons aan bij de richtlijn van de Gezondheidsraad. Bovendien is vis een gezond alternatief voor rood vlees.

Vervang boter, harde margarines en bak- en braadvetten door zachte margarine, vloeibaar bak- en braadvet en plantaardige oliën
Er zijn geen duidelijke aanwijzingen voor een direct verband tussen (on)verzadigd vet en kanker. Vetrijk voedsel kan wel het risico op overgewicht vergroten en daarmee ook het risico op kanker. Ons advies is daarom om minder vet te eten en zo veel mogelijk te kiezen voor plantaardige oliën of vetten.

5. Dranken

Drink zo min mogelijk suikerhoudende dranken
Deze richtlijn komt overeen met ons advies om weinig suikerrijke dranken te drinken. Daarnaast raden we aan om het eten van calorierijke voeding te beperken. Dit om de kans op overgewicht en daarmee het risico op kanker te verlagen.

Drink dagelijks drie koppen thee
De flavonoïden in groene en zwarte thee zouden kunnen beschermen tegen kanker omdat ze werken als antioxidant. Hier is meer onderzoek voor nodig. Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds heeft daarom geen specifieke aanbeveling over thee. We noemen thee zonder suiker wel als een gezond alternatief voor suikerrijke dranken.

Vervang ongefilterde koffie door gefilterde koffie
Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds maakt ter preventie van kanker geen onderscheid tussen gefilterde of ongefilterde koffie. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat koffie bescherming zou kunnen bieden tegen baarmoeder- en leverkanker (3). Het is echter nog onbekend hoeveel, hoe vaak en welke soort koffie we zouden moeten drinken. Hier is meer onderzoek voor nodig. Net als thee, is ook koffie zonder suiker een gezond alternatief voor suikerrijke dranken.

6. Alcoholhoudende dranken

Drink geen alcohol, of in ieder geval niet meer dan één glas per dag
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat er geen veilige hoeveelheid alcohol is waarbij het risico op kanker niet wordt verhoogd. Alcohol verhoogt het risico op mond- en keelkanker, strottenhoofdkanker, darmkanker, slokdarmkanker, leverkanker en borstkanker. Ons wetenschappelijke panel heeft, ook rekening houdend met het effect op hart- en vaatziekten, de aanbeveling als volgt geformuleerd: Drink liever geen alcohol. Als je toch alcohol wilt drinken, neem dan per dag niet meer dan 1 glas (voor vrouwen) of 2 glazen (voor mannen). In 2017 zal het Wereld Kanker Onderzoek Fonds samen met het internationale WCRF netwerk de aanbevelingen herzien naar aanleiding van nieuwe wetenschappelijke inzichten en we nemen daarbij het rapport van de Gezondheidsraad mee.

7. Keukenzout

Beperk de inname van keukenzout tot maximaal 6 gram per dag
Deze richtlijn is hetzelfde als onze aanbeveling om niet te veel zout of gezouten voedsel te eten met een maximale inname van 6 gram zout per dag om het risico op maagkanker te verlagen.

8. Voedingssupplementen

Het gebruik van voedingsstofsupplementen is niet nodig, behalve voor mensen die tot een specifieke groep behoren waarvoor een suppletieadvies geldt
Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds onderschrijft ook deze richtlijn en raadt aan om te kiezen voor een gezond voedingspatroon in plaats van te vertrouwen op voedingssupplementen om je tegen kanker te beschermen.

Conclusie

De Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad sluiten over het algemeen goed aan bij de aanbevelingen ter preventie van kanker. Het advies van de Gezondheidsraad omvat iets meer richtlijnen dan de aanbevelingen wat betreft voeding van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds. Dit komt omdat de Gezondheidsraad bij het opstellen van de Richtlijnen goede voeding heeft gekeken naar het verband tussen voeding en de 10 meest voorkomende chronisch ziekten, namelijk:

- Coronaire hartziekten
- Beroerte
- Hartfalen
- Diabetes type 2
- Longziekten (COPD)
- Borstkanker
- Darmkanker
- Longkanker
- Dementie
- Depressie

Naast aanbevelingen over voeding heeft het Wereld Kanker Onderzoek Fonds ook aanbevelingen over gewicht en bewegen om het risico op kanker te verlagen. Hoewel het Wereld Kanker Onderzoek Fonds zich in haar aanbevelingen voornamelijk richt op de preventie van kanker, laten onderzoeken zien dat onze aanbevelingen over voeding, gewicht en bewegen ook kunnen beschermen tegen andere chronische ziekten, zoals hart- en vaatziekten en diabetes (5, 6).

Lees meer over onze 10 wetenschappelijk onderbouwde aanbevelingen ter preventie van kanker.

Onderzoek naar opvolgen van de aanbevelingen ter preventie van kanker.
Om meer inzicht te krijgen in mogelijke drempels voor het naleven van de aanbevelingen ter preventie van kanker onderzoekt een team van de Wageningen Universiteit het effect van de gezondheidsvoorlichting van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds bij personen met een verhoogd risico op kanker (personen met het Lynch syndroom). Lees meer over dit onderzoek

Bronnen

  1. 1. Gezondheidsraad. Richtlijnen goede voeding 2015. Den Haag: Gezondheidsraad, 2015; publicatienr. 2015/24.
  2. World Cancer Research Fund International / American Institute for Cancer Research. Continuous Update Project Report: Diet, nutrition, physical activity and Breast Cancer Survivors. October 2014.
  3. World Cancer Research Fund International. Continuous Update Project.
  4. World Cancer Research Fund/ American Institute for Cancer Research. Food, Nutrition and Physical Activity and the Prevention of Cancer: a Global Perspective. Washington DC: AICR, 2007.
  5. Pär Stattin, Metabolic risk score and cancer risk: pooled analysis of seven cohorts. International Journal of Epidemiology. February 2015.
  6. Adherence to the World Cancer Research Fund/American Institute for Cancer Research guidelines and risk of death in Europe. Results from the EPIC cohort study. American Journal of Clinical Nutrition. March 2013.