Het gebruik van voedingssupplementen en darmkanker: van preventie tot diagnose

Interview met dr. Renate Heine-Bröring over haar promotieonderzoek

Dr. Renate Heine-Bröring: “Uit mijn promotieonderzoek is gebleken dat het gebruik van voedingssupplementen geen gunstige of ongunstige invloed heeft op de ontwikkeling van darmkanker in de algemene bevolking en in groepen met een verhoogd risico op deze ziekte.”

Wij vroegen Renate naar haar ervaringen tijdens haar promotieonderzoek en wat de resultaten kunnen betekenen voor jou als gezondheidsprofessional.

Na je studie Voeding en Gezondheid aan de Wageningen University ben je in 2009 gestart met je promotieonderzoek. Wat was voor jou de motivatie om te starten met het onderzoek naar voedingssupplementen en darmkanker?

“Al tijdens mijn opleiding Voeding en Diëtetiek aan de Hanzehogeschool, groeide mijn interesse in verschillende welvaartsziekten en de rol van voeding hierbij. Omdat ik me hierin verder wilde verdiepen ben ik daarna de studie Voeding en Gezondheid aan de Wageningen University gaan volgen. Aan het einde van mijn studie Voeding en Gezondheid heb ik een onderzoeksstage gedaan bij het Fred Hutchinson Cancer Research Center in Seattle (USA), een instituut dat onderzoek doet naar de preventie, diagnose en behandeling van kanker. Tijdens deze stage deed ik onderzoek naar de inname van alcohol en het risico op darmkanker. Ik vond dit altijd al een boeiende ziekte, waarbij voeding een belangrijk rol speelt. Toen de kans voor dit promotieonderzoek naar voedingssupplementen en tumoren in de dikke darm zich voordeed, werd ik meteen enthousiast!”

Als onderdeel van je promotieonderzoek heb je gekeken naar het supplementgebruik onder patiënten met darmkanker. Waarom is het belangrijk inzicht te krijgen in hun supplementgebruik?

“Voeding en leefstijl – en daardoor wellicht ook voedingssupplementgebruik – hebben invloed op darmkanker, meer dan veel andere soorten kanker. Daarom is het van groot belang te onderzoeken welke rol voedingssupplementen spelen bij het ontstaan van darmkanker. Het gebruik van voedingssupplementen is de afgelopen decennia enorm toegenomen. Ook veel darmkankerpatiënten gebruiken voedingssupplementen. Ze geven aan dat ze voedingssupplementen gebruiken in de hoop dat dit hun gezondheid of prognose verbetert. Tot nu toe is het nog onduidelijk wat de rol van voedingssupplementen op het verloop van de ziekte is. Om dit te onderzoeken is het belangrijk eerst inzicht te krijgen in het voedingssupplementgebruik van darmkankerpatiënten. Verandert het gebruik van supplementen na de diagnose of blijft het juist hetzelfde tijdens en na de behandeling?”

Voor het onderzoek naar supplementgebruik onder darmkankerpatiënten heb je gegevens verzameld van de (nog lopende) COLON-studie. Was het moeilijk om voldoende deelnemers te vinden voor dit onderzoek?

“In het begin, toen de COLON-studie nog opgezet moest worden, moesten we vooral goed uitzoeken wat de mogelijkheden waren ten aanzien van de werving in de ziekenhuizen en het concreet afstemmen met de artsen, verpleegkundigen en lab-medewerkers om de COLON-studie in goede banen te leiden. Bij het opzetten en uitvoeren van zo’n grootschalig onderzoek komt heel wat praktisch werk kijken, zoals vragenlijsten drukken, versturen en verwerken, bloedbuizen etiketteren en verpakken, bloedmonsters opslaan, en natuurlijk goede contacten onderhouden met de ziekenhuizen. Dat kostte altijd meer tijd dan ik van tevoren gepland had. In het begin was het daarom best lastig om voldoende deelnemers te includeren, maar nu het onderzoek inmiddels 5 jaar loopt verloopt de werving voorspoedig.”

Wat is de motivatie van de patiënten om mee te doen aan de COLON-studie?

“Patiënten geven aan dat ze het belangrijk vinden dat er onderzoek wordt gedaan naar de rol van voeding en leefstijl bij darmkanker. Door mee te doen aan het onderzoek kunnen ze iets voor toekomstige patiënten met darmkanker betekenen.”

Welke hoogte- en dieptepunten kwam je tegen tijdens je promotieonderzoek?

“Er waren verschillende hoogtepunten, zoals het moment dat de eerste deelnemer zich had aangemeld voor de COLON-studie, het moment dat we 100 mensen hadden en het moment dat er 500 mensen mee deden. Andere hoogtepunten waren het oplossen van lastige data-analyses en de momenten dat mijn artikelen gepubliceerd werden in wetenschappelijke tijdschriften. De aspecten ten aanzien van de werving van deelnemers aan de COLON-studie vond ik de grootste uitdaging tijdens mijn promotieonderzoek.”

Welke verwachtingen had je aan het begin van de studie wat betreft de resultaten van het onderzoek? En zijn deze uitgekomen?

“Ik verwachtte aan het begin van mijn promotieonderzoek dat verschillende voedingssupplementen, zoals vitamine C, D, E, calcium en ijzer, niet of nauwelijks invloed zouden hebben op het ontstaan van tumoren in de dikke darm en dit is uiteindelijk ook als conclusie uit mijn onderzoek gekomen. Uit een eerste meta-analyse die ik heb uitgevoerd bleek al dat het verband tussen de verschillende voedingssupplementen en darmkankerrisico niet consistent was. Vervolgens zag ik dat voedingssupplementgebruik bij mensen met een geschiedenis van darmpoliepen (een risicofactor voor darmkanker, red.) niet samenhing met terugkerende darmpoliepen. Dit zag ik ook terug bij mensen met het Lynch syndroom (mensen met een verhoogd risico op kanker door genetische aanleg, red.), zij hadden ook geen verlaagde of verhoogde kans op darmpoliepen.”

Wat betekenen de resultaten voor diëtisten en andere gezondheidsprofessionals?

“Uit mijn promotieonderzoek is naar voren gekomen dat voedingssupplementgebruik geen gunstige of ongunstige rol speelt bij het ontwikkelen van tumoren in de dikke darm in de algemene bevolking en in groepen met een verhoogd risico voor darmkanker. Het gebruik van voedingssupplementen bij mensen met darmkanker komt vaak voor, maar het gebruik wisselt na de diagnose, tijdens en na de kankertherapie. Voor diëtisten en andere gezondheidsprofessionals is het van belang om te weten dat voedingssupplementen niet aanbevolen worden ter preventie van darmkanker.”

Het onderzoek van Renate Heine-Bröring bevestigt het advies van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds om te kiezen voor een gezond en gevarieerd voedingspatroon in plaats van te vertrouwen op voedingssupplementen om je tegen kanker te beschermen. Lees meer over onze aanbeveling over voedingssupplementen.

Publicaties van Renate Heine-Bröring over voedingssupplementen en darmkanker:

Foto Renate Heine-Bröring door Opus56fotografie.