Aanbeveling spotlight – voedingssupplementen

Eet gezond in plaats van te vertrouwen op voedingssupplementen

Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds adviseert ter preventie van kanker niet te vertrouwen op voedingssupplementen. Het beste is om gezond en gevarieerd te eten. De meeste mensen krijgen hierdoor alle benodigde vitaminen, mineralen en voedingsstoffen binnen. Een gezond voedingspatroon bestaat uit veel groente, fruit en ander plantaardig voedsel als volkorenbrood, volkorenpasta, zilvervliesrijst en peulvruchten aangevuld met kleine porties vlees, vis, kip of zuivel.

Voedingssupplementen bij kankerpreventie

De vraag is of voedingssupplementen tegen kanker kunnen beschermen. Onderzoeksresultaten op dit gebied zijn tegenstrijdig. Het is ook een zeer complex onderzoeksgebied, omdat er voedingssupplementen in veel verschillende soorten en doseringen zijn. Daarbij is de ene kankersoort de andere niet en is het lastig te bepalen hoe iets werkt bij de algehele bevolking aangezien dit een zeer diverse groep mensen omvat in verschillende stadia/fases in hun leven.

Uitkomsten uit wetenschappelijk onderzoek naar voedingssupplementen en kankerrisico zijn tot nu toe niet eenduidig genoeg voor ons om aanbevelingen voor het algemeen publiek te doen. De onderzoeken zijn veelal gedaan bij specifieke groepen mensen, als mensen met een verhoogd risico op kanker. Een bekend voorbeeld van zo’n onderzoek is in 2009 in Finland gedaan. Hierbij kregen zware rokers een hoog gedoseerd supplement betacaroteen om te achterhalen of dit het risico op longkanker zou verlagen. Het tegenovergestelde bleek waar: het supplement verhoogde het risico op longkanker en het onderzoek is voortijdig stopgezet (2).

Voedingssupplementen bij kanker

Mensen die kanker hebben willen vaak zelf iets doen om het verloop van de ziekte positief te beïnvloeden. Vaak grijpt men dan naar voedingssupplementen. Het is op dit moment onduidelijk wat het effect van een voedingssupplement is op de behandeling van kanker. Er zijn onderzoeken die aantonen dat voedingssupplementen de behandeling kunnen verstoren. Het is daarom altijd belangrijk dat patiënten het gebruik van voedingssupplementen tijdens de behandeling met de oncoloog en oncologisch diëtist bespreken.

Professor Ellen Kampman, hoogleraar Voeding en Ziekte aan de Wageningen University maakt zich grote zorgen over de vitamines en mineralen die patiënten uit eigen beweging slikken. “Ik zou dat niemand aanraden, zeker niet als je midden in een chemokuur zit of een hormoonbehandeling. Het is volkomen onduidelijk wat daarvan de effecten zijn.” Ze vertelt over de vrouw met borstkanker die haar laatst aansprak over de vitaminepillen die ze slikte. “Het bleek te gaan om B-vitamines. Ze kreeg een chemokuur met een medicijn dat de werking van foliumzuur afremt. Foliumzuur is onder meer van belang voor de celdeling. Het is een B-vitamine dus als je die gaat bijslikken op het moment dat je de activiteit ervan juist tijdelijk wilt remmen, doe je precies wat je niet moet doen. Dat soort kennis kan van levensbelang zijn.”

Voedingssupplementen na kanker

Mensen die zijn uitbehandeld voor kanker hebben ook vaak de vraag wat zij zelf kunnen doen om de kans te verkleinen dat ze opnieuw kanker krijgen. Het wetenschappelijk onderzoek tot nu toe laat zien dat gezond eten, voldoende bewegen, een gezond gewicht behouden, geen alcohol drinken en niet roken ook de beste bescherming biedt tegen kanker bij deze groep mensen. Uiteraard zijn er uitzonderingen en kan het voor sommige mensen verstandig zijn een supplement te gebruiken na de behandeling voor kanker. De arts of oncologisch diëtist kan dan advies geven.

Gezond voedingspatroon: de beste bescherming

Wetenschappers zijn het erover eens dat gezond en gevarieerd eten de beste bescherming tegen kanker biedt. Tezamen met voldoende lichaamsbeweging en een gezond gewicht zouden we in Nederland jaarlijks een derde van de gevallen van de meest voorkomende soorten kanker kunnen voorkomen. De reden dat een gezond voedingspatroon te prefereren valt boven voedingssupplementen, is dat supplementen de gunstige effecten van gezonde voeding niet kunnen evenaren. Groente, fruit, peulvruchten en volkorenproducten bestaan uit een complexe samenhang van vitaminen, mineralen, fytochemicaliën en vezels. Supplementen bestaan veelal uit geïsoleerde bestanddelen, in een andere verhouding en dosis en hebben daardoor een andere werking in het lichaam (3,4).

Onderzoek naar supplementen en kankerrisico

Voedingssupplementen en het risico op kanker zijn een belangrijk aandachtsgebied in wetenschappelijk onderzoek. Zo lopen er momenteel een aantal onderzoeksprojecten die door het Wereld Kanker Onderzoek Fonds zijn gefinancierd die kijken naar bepaalde voedingssupplementen en het risico op kanker.

Wageningen University, onder leiding van Professor Ellen Kampman

UMC Utrecht, onder leiding van Professor H. Bas Bueno-de-Mesquita

Supplementen en specifieke doelgroepen

Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds onderkent het belang van voedingssupplementen voor bepaalde doelgroepen. Enkele voorbeelden zijn foliumzuur voor zwangere vrouwen en vrouwen die zwanger willen worden en vitamine D voor kinderen tot en met vier jaar. Voor een volledige lijst met adviezen verwijzen wij naar de website van het Voedingscentrum www.voedingscentrum.nl.

Bronnen

  1. RIVM, Nederlandse Voedselconsumptiepeiling 2007-2010.
  2. Goralczyk, R. (2009). Beta-carotene and lung cancer in smokers: review of hypotheses and status of research. Nutrition and Cancer.
  3. World Cancer Research Fund / American Institute for Cancer Research. Food, Nutrition, Physical Activity and the Prevention of Cancer: a Global Perspective. Washington DC: AICR, 2007.
  4. World Cancer Research Fund International/ American Institute for Cancer Research. Continuous Update Project.
  5. Interview met Professor Ellen Kampman, 'Niet lukraak vitamines slikken', Volkskrant 8 oktober 2011.