Na diagnose kanker

Veelgestelde vragen over voeding en leefstijl na kanker

Na de behandeling tegen kanker heb je de vraag wat je kunt doen om het risico op terugkeer van kanker, of op het krijgen van een andere vorm van kanker, te verlagen. Op dit moment is het beste advies om de aanbevelingen ter preventie van kanker van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds op te volgen.

Veelgestelde vragen na kanker

Hier vind je een aantal veelgestelde vragen over voeding en leefstijl na kanker. Staat je vraag er niet tussen? Neem contact met ons op en stel je vraag.

Wanneer je nog onder behandeling bent voor kanker, kun je het beste advies vragen aan je behandelend arts of een andere daartoe opgeleide zorgverlener. Ook voor persoonlijk advies is het raadzaam om advies te vragen aan een gezondheidsdeskundige.


Ik ben zo moe. Wat kan ik doen om meer energie te krijgen?

Gezonde voeding is goed voor je gezondheid en zorgt ervoor dat je meer energie krijgt. Eet zoveel mogelijk plantaardige voedingsmiddelen en zorg voor een gevarieerd menu met voldoende calorieën en eiwitten om je energieniveau op peil te houden. Dierlijke en plantaardige eiwitten en volkorenproducten geven je langer een verzadigd gevoel dan producten met geraffineerde koolhydraten.

Dierlijke eiwitten vlees, vis, zuivel en eieren
Plantaardige eiwitten brood, graanproducten, peulvruchten, noten en paddenstoelen
Volkorenproducten volkorenbrood, volkorenpasta en zilvervliesrijst
Geraffineerde koolhydraten wit brood, koekjes, biscuit, witte rijst

Voldoende drinken is ook belangrijk. Onvoldoende vocht leidt tot uitdroging en versterkt je vermoeidheid. Drink ten minste 1,5 liter per dag. Ben je veel in gewicht aangekomen, drink dan vooral water, thee of koffie zonder suiker. Ben je juist veel afgevallen, neem dan calorierijkere dranken als melk en vruchtensap. Bij ondergewicht is het verstandig het advies van een diëtist in te winnen.

Lichaamsbeweging kan helpen tegen vermoeidheid. Matig intensieve lichaamsbeweging als wandelen is een uitstekende manier om je conditie rustig weer op peil te brengen. Daarnaast verbetert lichaamsbeweging zowel je weerstand als je gemoedstoestand. Bespreek met je arts wanneer je weer kunt beginnen met lichaamsbeweging.

Vermoeidheid is een van de meest voorkomende symptomen bij voormalige kankerpatiënten. De oorzaak is nog niet helemaal duidelijk. Het kan liggen aan veranderingen in de voeding, of het kan zijn dat vermoeidheid het moeilijk maakt om gezond te eten. Vragen over vermoeidheid kun je het best bespreken met je behandelend arts of diëtist.


Beschermt soja tegen borstkanker of is het schadelijk?

Op dit moment zijn er geen onderzoeksresultaten die aantonen dat soja op een goede of schadelijke manier invloed heeft op het ontwikkelen van borstkanker. Matige consumptie van sojaproducten, zoals sojamelk of tofu, past binnen een gezond voedingspatroon. Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds raadt echter het gebruik van een supplement met soja of fyto oestrogeen af, zeker als je borstkanker hebt gehad.


Zal ik voedingssupplementen gebruiken?

Als je nog onder behandeling bent voor kanker, kun je het gebruik van voedingssupplementen het best met je behandelend arts bespreken. Een aantal onderzoeken laat zien dat bepaalde voedingssupplementen de behandeling tegen kanker kunnen verstoren. Meer onderzoek is nodig om duidelijke aanbevelingen te geven. Tot die tijd raden wij het gebruik van voedingssupplementen af. Theoretisch is aangetoond dat de mechanismen in voedingssupplementen die gezonde cellen beschermen dit ook met kankercellen doen.

Voedingssupplementen kunnen nooit gezonde voeding vervangen. Sommige mensen hebben na de behandeling van kanker baat bij een bepaalde aanvulling in de vorm van een voedingssupplement. Maar een supplement vervangt nooit de beschermende effecten van een gevarieerd en gezond voedingspatroon.

Groente en fruit bevatten veel verschillende vitaminen, mineralen en bioactieve stoffen. Hoe groente en fruit precies beschermen tegen kanker, is nog niet helemaal duidelijk. Het lijkt erop dat alle goede stoffen samenwerken en zo zorgen voor een beschermende werking. Naast vitaminen en mineralen biedt een gezond voedingspatroon ook belangrijke voedingsstoffen als vezels, eiwitten en essentiële vetzuren die noodzakelijk zijn voor de gezondheid. Dit kunnen voedingssupplementen niet evenaren.


Zal ik overstappen op een vetarm voedingspatroon?

Er is geen direct verband aangetoond tussen het eten van vet en een verhoogd risico op kanker. Wel is bekend dat veel vet eten de kans verhoogt op overgewicht, een belangrijke risicofactor voor het ontwikkelen van verschillende soorten kanker. Met name verzadigd vet is niet gezond. Dit vet komt vooral voor in vet vlees en volvette zuivelproducten en is verwerkt in snacks zoals chips, koekjes en ijs. Sommige vetten zijn nodig in het voedingspatroon, zoals onverzadigde vetten. Matig gebruik van olijfolie en lijnzaadolie, noten en vette vis als zalm en haring passen in een gezond voedingspatroon.


Zal ik vegetariër worden?

Vlees is een goede aanvulling op een gezond voedingspatroon. Ons advies is niet om vlees uit het voedingspatroon te halen. Een gezond voedingspatroon is gebaseerd op plantaardige voeding als groente, fruit en volkorenproducten, aangevuld met kleine porties dierlijke producten. Idealiter bestaat je maaltijd voor twee derde uit plantaardige producten en voor een derde uit dierlijke producten zoals zuivel, vis, vlees en gevogelte. Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds raadt aan per week niet meer dan 500 gram rood vlees te eten, zoals rund- varkens- en lamsvlees. Laat bewerkt vlees liever weg uit het voedingspatroon. Voorbeelden van bewerkt vlees zijn vleeswaren zoals ham, boterhamworst en knakworst. Lees meer over rood vlees en bewerkt vlees.


Ik ben aangekomen tijdens mijn behandeling, hoe kan ik gewicht verliezen?

Het is niet ongebruikelijk dat kankerpatiënten in gewicht toenemen na de diagnose en tijdens de behandeling. Als je verantwoord wilt afvallen, is het belangrijk dat je alle voedingsstoffen binnenkrijgt die je nodig hebt. Vraag daarover persoonlijk advies aan een diëtist.

Met een voedingspatroon waarin de nadruk ligt op veel groenten, fruit, volkorenproducten en peulvruchten, kun je aan een gezond gewicht werken. Deze voedingsmiddelen zijn rijk aan voedingsstoffen, geven een verzadigd gevoel en bevatten weinig calorieën en vet.

Breng je porties in verhouding met de hoeveelheid energie die je verbruikt. Als je minder beweegt, kun je kleinere porties eten. Zorg voor een gezonde, uitgebalanceerde voeding.

Andere factoren die invloed hebben op het eetpatroon zijn vermoeidheid, depressie, stress en verveling. Neem bij vermoeidheid rust in plaats van wat te eten. Extra lichaamsbeweging kan ervoor zorgen dat je je energieker voelt. Zorg dat je voldoende voedingsmiddelen in huis hebt om makkelijk en snel een gezonde maaltijd te bereiden.


Hoe kan ik in gewicht aankomen tijdens of na de behandeling?

Soms verlies je tijdens de behandeling van kanker veel gewicht. Probeer in dat geval zoveel mogelijk een gezond gewicht te behouden/verkrijgen, tijdens en zeker na de behandeling. Vraag ook altijd persoonlijk advies van een deskundige zoals een diëtist.

Plan meerdere eetmomenten per dag met kleine porties. Kies voor gezonde calorierijke voedingsmiddelen, zoals:

Gedroogde vruchten (rozijnen, gedroogde abrikozen, gedroogde cranberry's)

  • Noten, zaden en notenpasta
  • Humus of ander plantaardig beleg
  • Rauwkost gedoopt in yoghurtdip
  • Volkoren crackers met kaas
  • Muesli met vers fruit
  • 100% vruchtensappen
  • Fruit- en zuivelsmoothies
  • Volle kwark
  • Hangop

Deze voedingsmiddelen zijn calorierijk waardoor je je gewicht geleidelijk kunt laten toenemen. Een tip: drink een half uur voor de maaltijd niet meer. Zo heb je tijdens de maaltijd meer trek en kun je meer eten.

Als je lichaam er aan toe is, kun je beginnen met krachttraining om je spiermassa te vergroten. Je behandelend arts, verpleegkundige of diëtist kan je hier meer over vertellen en persoonlijk advies geven.


Verhoogt suiker het risico op terugkeer van kanker?

Suiker op zich heeft geen invloed op kanker. Het consumeren van kleine hoeveelheden suiker als onderdeel van een gezond voedingspatroon is prima. Suikerrijke voedingsmiddelen bevatten wel veel calorieën en weinig andere gezonde voedingsstoffen. Dat kan tot teveel gewichtstoename en zelfs overgewicht leiden, een van de belangrijkste risicofactoren voor kanker.


Mag ik zuivelproducten eten?

Producten met veel calcium, zoals melk, kunnen beschermen tegen darmkanker. Aan de andere kant kunnen ze bij mannen de kans op prostaatkanker vergroten. Er moet meer onderzoek worden gedaan voordat het Wereld Kanker Onderzoek Fonds aanbevelingen over het gebruik van zuivelproducten kan formuleren. Zuivelproducten zijn wel een belangrijke bron van calcium en andere voedingsstoffen. Calcium is bijvoorbeeld nodig om sterke botten te behouden. Een magere variant van zuivel heeft de voorkeur.


Welke soorten groenten en fruit kan ik het beste eten?

Er is niet één soort ‘super’ fruit of groente. Elke soort groente en fruit bevat weer andere gezonde stoffen. Het beste is daarom zoveel mogelijk verschillende soorten groenten en fruit te eten. Zo krijg je verschillende vitaminen, mineralen en andere voedingsstoffen binnen.


Is biologische voeding beter voor mij?

Het is wetenschappelijk niet aangetoond dat biologische voeding beter beschermt tegen kanker dan niet-biologische voeding. Een gevarieerd voedingspatroon waarin plantaardige producten centraal staan is wel belangrijk. Als je je houdt aan de aanbevolen dagelijkse vijf porties groente en fruit, is dat goed voor je gezondheid, of je nu wel of geen biologische producten gebruikt. Was of schil groente en fruit goed voordat je het eet.